De schooltuin: een jaar rond met je handen in de grond.

Oké het is maandagmorgen en misschien ook niet echt een tijd om naar de bioscoop te gaan. Ik wel dus en ik was meteen ook de enige bezoeker van de film ‘De schooltuin’ van het IVN De schooltuin: een jaar rond met je handen in de grond De film is geen kinderfilm maar wel een film of documentaire die onderwijsprofessionals laat zien hoe betekenisvol natuuronderwijs eruit kan zien.

Een team van natuurmeesters en juffen die samen met de kinderen uit groep 6 en 7 van Amsterdamse basisscholen een stukje grond gaan gebruiken om daar van alles op te laten groeien. Van aardappel, tot ui, wortels, courgette, koolrabi, sperziebonen, sla tot eetbare viooltjes en goudsbloemen. Vol passie vertellen de volwassenen over de groei en bloei maar ze doen alles echt samen met de kinderen. Van onkruid wieden, planten van jonge kweekplantjes tot het bereiden van een een salade of groentesoep. Werkelijk alles wat leeft, woont, groeit en op ‘visite’ komt krijgt de aandacht. Van het nut van een lieveheersbeestje, een gevonden ei tot samen kijken naar de spindraden van de rups en het leven van een bij.

Zelden zag ik zo’n grote betrokkenheid bij 10 en 11 jarige kinderen en steeds beter wordt mij duidelijk dat als we kinderen willen leren hoe waardevol de natuur, met al bewoners, planten en gewassen is, de schooltuin een fantastisch startpunt is. Hier leren kinderen de werkelijke waarde van het belang van zorgvuldig omgaan met hun leefwereld. Of misschien juist wel over de grenzen te kijken van hun leefomgeving. In dit geval zijn het kinderen uit Amsterdam niet zelden zonder tuin of groen om zich heen. Maar ook kinderen die dit wel hebben, zien en ervaren in de schooltuin de kleine en grote wonderen van groei en bloei, alsmede de positieve invloed die wij als mensen hierop kunnen hebben. Verwondering en nieuwsgierigheid gaan hand in hand.

Het lijntje naar gezonde voeding is snel gemaakt. Wat is er nu mooier dan te wieden, gewassen te planten, te verzorgen, te oogsten en vervolgens op te eten. Zo ook voor deze leerlingen die veel van deze gewassen nooit eerder aten. En alles wat je daadwerkelijk zelf hebt ‘gemaakt’ wordt geproefd en meegenomen om als schatten thuis te laten zien en te bereiden.

Het buitenleslokaal biedt mogelijkheden die te over om ook binnen het ‘gewone’ onderwijs, dus op school, aandacht aan te besteden. Denk aan oppervlakte berekenen, meten en wegen, schrijven van een logboek of verslag, kennismaking met vergeten groenten, de opbouw van de bodem, verschillende grondsoorten, beschrijven van recepten of een handleiding over planten van gewassen. En dan heb ik het natuurlijk nog niet over onderzoeksactiviteiten, creatieve werkvormen en wat dacht je van bewegen zoals wieden, spitten en sjouwen met de oogsttassen.

Nee, mij hoef je niet te overtuigen van de waarde van onderwijs buiten het leslokaal maar ik weet immers dat er altijd mensen zullen zijn die zich afvragen of al dit ‘moois’ wel op een basisschool thuishoort. Voor hen kunnen we de lijst met betekenisvolle activiteiten direct gelinkt aan het onderwijs in de schooltuin met z’n allen langer maken. Het IVN heeft de eerste voorzet gedaan, namelijk een bijpassende lessen serie op hun website. En mocht je zoeken naar tijd, iets wat we natuurlijk ook altijd horen als belemmering, is het misschien goed om eens bij jezelf te raden te gaan hoeveel tijd je kunt winnen door effectiever met je tijd in de klas om te gaan. Het gaat immers om een uurtje of twee van maart tot eind juli. Schrap het weekjournaal of een andere routine, kort je pauzes een minuut of vijf in gedurende de week en stel prioriteiten. Als je het echt belangrijk vindt, is tijd geen factor want je bent immers met onderwijs bezig.

Ga kijken en ga ervaren. Neem je geen schooltuin mee? Maar zie dan wel de grote betrokkenheid, de motivatie en het enthousiasme van kinderen. Misschien zet je aan het denken en zie je kansen om je onderwijs nog rijker te maken dan je tot nu toe al deed. Onderwijs moet zich niet laten beperken tot de vier muren van een klaslokaal.

Karin Donkers, schoolleider, kwartiermaker, leraar

2 thoughts on “De schooltuin: een jaar rond met je handen in de grond.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.